
Altmühltal-Panoramaweg
Pappenheim–Kelheim 125 km
Home > Duitsland > Altmühltal-Panoramaweg

Het lieflijke dal van de Altmühl
Midden in Bayern ligt dit romantisch dal met steile rotsen, zonnige jeneverbesheiden en lichte beukenbossen.
In Pappenheim zijn de middeleeuwen nog tastbaar aanwezig en Eichstätt en Weltenburg hebben bijzondere architectonisch bezienswaardigheden uit de barok.
Het doorbraakdal Weltenburger Enge vlak vóór Kelheim, vormt een mooi slotakkoord. (Ook bij Rheinsteig en Donausteig was er een doorbraakdal.
Dit gebied is zeer bekend bij verzamelaars van fossielen.
Beroemde vondsten zijn de skeletten van archeopteryxen (oervogels).
Ze zijn te bewonderen in de musea van Solnhofen en Eichstätt.
Het dal is een bekend recreatiegebied voor Bootwandern (=kanoën), Radeln en Wandern.
De eerste twee blijven op de dalbodem. Het panoramapad komt echter ook op de hellingen en plateauranden. Daardoor is een wandeltrektocht hier echt ideaal.
YouTube heeft video’s
Duur video: 3 minuten.
Overzichtskaart mooiste deel Pappenheim – Kelheim

Het eerste gedeelte van dit langeafstandspad valt tegen. Het wordt pas erg mooi in Pappenheim. Begin daarom daar.
Binnen dit mooiste deel vanaf Pappenheim blinken drie trajectjes uit:
- Pappenheim – Eichstätt = de eerste twee etappes
- Walting – Kipfenberg = gedeelte van de derde etappe.
- Riedenburg – Kelheim = zesde etappe. Hier stijgen de gladde, tot 40 m hoge rotswanden, direkt uit de rivier op.
Van dag tot dag
| 1 | Pappenheim — Mörsheim | 14 km |
| 2 | Mörnsheim — Eichstätt | 24 km |
| 3 | Eichstätt — Kipfenberg | 19 km |
| 4 | Kipfenberg — Beilngries | 24 km |
| 5 | Beilngries — Riedenburg | 22 km |
| 6 | Riedenburg — Kelheim | 22 km |
Lengte en tijdsduur : 125 km
Met dagrugzak, terwijl je de hoofdbagage laat bezorgen, loop je het traject in 6 dagen (zie hierboven).
Met trekkingrugzak en tent heb je zo’n indeling niet nodig. Je bent dan vrij in doen en laten en kunt ’s avonds altijd wel een tentplek vinden. Je hebt dan wel 2 dagen méér nodig, omdat je met een trekkingrugzak minder kilometers per dag aflegt.
Moeilijkheidsgraad
Het zijn middelzware dagwandelingen.
Zie hieronder als voorbeeld het hoogteprofiel van de laatste drie dagen.
Hoogteprofiel
Nu eens loop je onder op de dalbodem, dan weer over de helling omhoog en vervolgens bovenlangs de rand van de hoogvlakte. Het hoogteverschil tussen de dalbodem (op ± 375 m) en de plateaurand (op ± 500 m) is ongeveer 125 m. Dit voortdurend tot 125 m klimmen, maakt het pad middelzwaar (dus vergelijkbaar met bijv. Harzer Hexenstieg en Malerweg).

Beste perioden
De maanden mei en september (In september is het al wel vroeg donker!).
In de tussenliggende maanden (juni, juli en augustus) is het hier veel te warm om hele dagen te lopen.
Klima: St. Nürnberg—Flughafen
| apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | |
| Gemiddelde max. temp. °C | 15 | 20 | 23 | 25 | 25 | 19 | 14 |
| Maandsom neerslag mm | 38 | 53 | 66 | 79 | 56 | 48 | 54 |
| ( Gem. max. temp. De Bilt ) | 14 | 18 | 20 | 23 | 23 | 19 | 15 |
Routemarkering
Duitsland heeft meestal zeer goede markering in het terrein. Ook hier is dat het geval.
Bevoorrading
Levensmiddelen : geen probleem. Er waren voldoende dorpjes met een winkeltje.
Drinkwater : Altijd de veldflessen vullen in de dorpjes. Onderweg kom je weinig huizen tegen.

Solnhofen.
Wildkamperen (bivak)
Een nachtje bivakkeren (’s avonds de trekkerstent opzetten en ’s morgens weer afbreken) gaf geen problemen.
Niet bij ieder dorp was er een camping, maar bivakkeren langs de rivier was goed te doen. Vul in dat geval vooraf je veldflessen met drinkwater bij een huis.
Men verzekerde mij dat de Altmühl goede kwaliteit zwemwater heeft, ondanks dat het er troebel uitzag van het vele slib.
Bezoek ook de dorpjes
Dit langeafstandspad passeert een aantal dorpjes rakelings. Maak in dat geval een kleine Abstecher (‘afsteker’, uitstapje) naar dat dorp. Loop bijv. even dóór Rieshofen (ten oosten van Eichstätt) en zie daar de Burgfried aan de rivier. Alleraardigst!

De Burgsteinfelsen bij Dollnstein.
Hoogtepunten : zeer veel
Pappenheim :
– ridderburcht.
Solnhofen :
– beroemde vindplaats van fossielen.
– Solabasilika: resten van basiliek uit de Karolingische tijd.
Zwölf Apostel :
– formatie van dolomietrotsen.
Eichstät :
– mooie barokke binnenstad.
– het Juramuseum met de Archäopteryx.
Voormalige Romeinse Limes (grens) met wachttoren :
– video: schaetze-der-welt/der-limes
Beilngries :
– Schloss Hirschberg.
– oud stadje met steegjes en pleintjes.
– stadsmuur met negen torens.
Riedenburg :
– de Rosenburg en twee ruïnes.
Weltenburg :
– kloostercomplex langs de Donau.
– Donaudurchbruch Weltenburger Enge
Kelheim :
– een restant van de oude stadsmuur met 4 vestingstorens en 3 poorttorens.
– oude Kanaalhaven en imposante Befreiungshalle.

Eichstätt: Rezidenzplatz.
Eindbeoordeling
De Altmühltal-Panoramaweg is net als Rheinsteig, Harzer Hexenstieg en Malerweg een échte top-trail. (De lijst van www.top-trails-of-germany.de/ is echter erg misleidend. Dit is puur reclame, die je hier naartoe wil lokken. Hermannshöhen, Rothaarsteig en Eifelsteig zijn maar middelmatige langeafstandspaden.)

Schloss Prunn.
Wacholderheiden (Jeneverbesheiden)
Die Wacholderheiden oder Kalkmagerrasen wie sie korrekter heiszen, sind hier ein prägender Bestandteil der Landschaft. Hier wurde im Mittelalter Rodungen durchgeführt. Eine extensieve Beweidung u.a. mit Schafen und Ziegen verhindert die Wiederbewaltung.
Auf den wasser- und nährstoffarme Kalkböden konnten sich typische Pflanzen und Tiere ansiedeln. Diese Bewohner der Kalkmagerrasen haben sich durch mannigfaltige Anpassungen an die extremen Lebensbedingungen mit wenig Wasser, praller Sonne und kargen Boden eingestellt.
Eine Vielzahl seltener Arten findet auf den Wacholderheiden ihre letzte Zufluchtstätte.
Pflanzen:
Hier kommen Orchideen- und Enzianarten vor. Viele weitere trockenheitsliebende Arten u.a.
- die Silberdistel (Carlina acaulis),
- die Küchenschelle (Pulsatilla vulgaris) (=Wildemanskruid),
- die Gemeine Kugelblume (Globularia punctata)
Tierwelt:
Auch diese kann mit zahlreichen Besonderheiten aufwarten. Es gibt vielen seltenen Schmetterling- und Heuschreckenarten. Ursachen hierfür sind die zahlreichen unterschiedlichen Kleinlebensräume. Blanker Fels und spärlich bewachsene Geröll- bzw. Rohbodenflächen wechseln sich ab mit kurzrasigen Bereichen oder Stellen, an denen die Vegetation dicht verfilzt ist.
Hecken und kleinere Wäldchen spielen vor allem für die Vögel eine große Rolle. Ideale Lebensbedingungen findet hier u.a. der Neuntöter (Grauwe klauwier). Während dieser seltene vogel sein Nest in Gebüschen anlegt, diene ihm die offenen Bereiche als Jagdrevier.
Langeafstandspaden langs rivierdalen
| Rheinsteig | Altmühltal- Panoramaweg | Donausteig | |
| schepen | veel | geen | weinig |
| auto’s / treinen | veel | weinig | weinig |
| bebouwing | veel | weinig | weinig |
| mooie dorpjes | enkele | veel | bijna geen |
| diep ingesneden dal | > 200 m | > 100 m | ca. 300 m |
| droge, warme, zonnige hellingen | 600 mm/jaar | 700 mm/jaar | 800 mm/j. |
| wijngaarden | ja | nee | nee |
| plateau | niet bijzonder | niet bijzonder | mooi heuvelland |

Het doorbraakdal Weltenburger Enge.
Hier stijgen de gladde, tot 40 m hoge, rotswanden direkt uit de rivier op.
SNP Natuurreizen

Zie: www.snp.nl/reis/dui
Zie voor hun andere wandelvakanties in Duitsland: www.snp.nl/reizen/…
Hun wandelreizen met een zwaarte van 1 of 2 zwarte cirkeltjes komen het beste overeen met mijn wandelingen. Je maakt dan niet te veel hoogtemeters en wandeluren per dag.
Beste wandelgids

Hikeline Wanderführer
Altmühltal-Panoramaweg
Verlag Esterbauer
Mooiste dagwandelingen in het Altmühltal
■ Drei Berge über Beilngries.
5.00 uur 19 km ↑ 450 m
lichte rondwandeling
Zie Rother Wanderführer ‘Altmühltal’ hieronder.
■ Befreiungshalle und Keltenwall.
5.30 uur 15 km ↑ 460 m middelzware rondwandeling
Zie Rother Wanderführer ‘Rund um Regensburg‘ hieronder.
De twee wandelingen stonden helaas in twee verschillende gidsjes.

Rother Wanderführer
‘Altmühltal’,
S. Herbke, Rother Bergverlag.
Reisboekwinkel De Zwerver

Rother Wanderführer
‘Rund um Regensburg‘,
Eva Krötz, Rother Bergverlag
Reisboekwinkel De Zwerver
Overnachting in de natuur
| Natuurhuisje.nl heeft vakantiehuisjes midden in de natuur. | ![]() |
Beste websites
– www.naturpark-altmuehltal.de…
Kleine donatie
Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en gratis.
Dat is enkel mogelijk door steun van de bezoekers.
Heb je hier goede info gevonden, toon dan je waardering door een kleine donatie voor het vele werk. Zo kan de website ook gratis blijven en uitgebouwd worden!
Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn ING-bankrekening:
IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
BIC : INGBNL2A
t.n.v. P. C.M. Smulders.

